Polski English
Przedź do profilu MTN Przedź do profilu MTN Przedź do profilu MTN Przedź do profilu MTN

Muzealia

Odrębną grupę zbiorów muzealnych stanowią realia historyczne w postaci medali pamiątkowych, znaczków, plakietek, odznaczeń, militariów, umundurowania i oporządzenia wojskowego, ubiorów więziennych, sztandarów, obiektów etnograficznych, dzieł sztuki itp.

Do ciekawszych eksponatów należą różnego rodzaju pamiątki patriotyczne, np.: broszki, wisiorki, szpila do krawata i spinki do mankietów koszuli, bransolety, sekretniki, krzyżyki i szylkretowy naszyjnik z okresu tzw. żałoby narodowej. Wyjątkowo interesujące są te zdobione narodowymi i patriotycznymi elementami graficznymi i napisami, np.: haftowana sakiewka z wizerunkiem Orła i Pogoni Litewskiej, srebrne grawerowane obrączki, zdobione orzełkiem (wymieniane za złote obrączki i za kruszec – dla pozyskania funduszy na cele walki o niepodległość Polski).

Ciekawie i dość bogato prezentuje się kolekcja poświęcona postaci pierwszego Marszałka Polski – Józefa Piłsudskiego (znaczki, medale i plakietki pamiątkowe, figurki, portret na tkaninie, grafiki i karykatury, scyzoryk z wizerunkiem Komendanta).

Od lat Muzeum gromadzi eksponaty związane z historią oręża polskiego. Zbiory broni, medali wojennych i odznaczeń bojowych, umundurowania i elementów wyposażenia żołnierskiego należą do najbogatszych w naszym mieście. Do cenniejszych zaliczamy: kurtki, płaszcz legionowy i czapki (tzw. maciejówki) – po Antonim Barze; mundur 1. Pułku Artylerii 1. Dywizji Pancernej gen. Stanisława Maczka z lat II wojny światowej; szabla z napisem „KOSCIUSZKO”; sygnet pamiątkowy 2. Pułku Szwoleżerów Rokitniańskich; lanca kawaleryjska, ciężkie karabiny „Maxim”. Równie interesujące są realia historyczne w postaci: czapek wojskowych, orzełków, naszywek, hełmów, lornetek, mapników, saperek, menażek, żetonów rozpoznawczych (tzw. nieśmiertelników), odznak pułkowych itp.

Unikalny charakter ma kolekcja pamiątek powstałych podczas zaborów, w więzieniach carskich, na syberyjskim zesłaniu, w czasie II wojny światowej (w hitlerowskich więzieniach, obozach jenieckich i koncentracyjnych, a także w łagrach NKWD) i w więzieniach polskich w latach terroru stalinowskiego. Są to: grawerowane szklanki, zdobione widokówki z kory brzozowej, szkatułki, grypsy, własnoręcznie wykonana biżuteria (np. bransoletki z włosia i z aluminium z wygrawerowanymi numerami obozowymi), szachy wykonane z chleba w carskim więzieniu w Łodzi przy ul. Długiej (Gdańskiej) 13  i drewniane powstałe w obozie pracy NKWD w Donbasie; własnoręcznie zrobione instrumenty muzyczne, serwetki, wyroby ze słomy i chleba (np. krzyżyki, cygarniczki); rysunki o tematyce martyrologicznej Szymona Andrzejewskiego – więźnia obozu w Auschwitz.

Wyjątkowe miejsce w naszych zbiorach zajmują pamiątki po więźniarkach hitlerowskiego więzienia policyjnego dla kobiet (Polizeigefängnis für Frauen), mieszczącego się przy ul. Gdańskiej 13 (obecnie siedziba MTN), więźniach Rozszerzonego Więzienia Policyjnego na Radogoszczu (Erweitertes Polizeigefängnis Radegast) i innych więzień hitlerowskich z terenu Łodzi. Korespondencja, różańce, pamiętniczki, grypsy, pamiątki wykonane z chleba i skrawków materiału, wspomnienia i relacje – dokumentują martyrologię społeczeństwa polskiego lat okupacji hitlerowskiej.

Muzeum posiada niewielki zbiór eksponatów o tematyce żydowskiej, np.: srebrny obrzędowy kielich, batymy z filakteriami, podręcznik do nauki Talmudu, modlitewnik Siddur. Na uwagę zasługują też eksponaty związane z łódzkim gettem i tam powstałe: monety oraz pamiątkowe plakietki i zapalniczka. Wiosną 2004 r. do naszych zbiorów trafiła waliza podróżna należąca do austriackich Żydów – Anny i Ericha Schwarz, których przywieziono do tego getta  w 1941 r. z Wiednia.

Przechowujemy w zbiorach pamiątki osobiste po tych, którzy tragicznie zginęli w styczniu 1945 r. w płomieniach na Radogoszczu, w przeddzień wyzwolenia Łodzi spod okupacji hitlerowskiej. Są to okulary, skórzane portfele i portmonetki, szkaplerzyk, medalik i książeczka do nabożeństwa, legitymacja tramwajowa, fotografie najbliższych, zapiski itd. Szczególną wartość mają portrety więźniów, których autor – Teodor Wileński – był jednym z nich. Bardzo skromnie prezentują się natomiast eksponaty związane z samym więzieniem radogoskim: to pręty i płaskowniki, pochodzące z kotłowni, część izolatora elektrycznego, przedmioty służące załodze więziennej do maltretowania więźniów.

Odrębną kolekcję tworzą dzieła sztuki – prace z dziedziny malarstwa, grafiki i rzeźby – głównie twórców łódzkiego środowiska artystycznego. Posiadamy obrazy o treści historycznej autorstwa m.in.: Konstantego Mackiewicza, Wiesława Garbolińskiego, Jerzego Krawczyka, Benona Liberskiego i Wiesława Śniadeckiego; rysunki łódzkich zakładów i fabryk autorstwa Wiesława Kondka; rzeźby Wacława Wołosewicza, Antoniego Biłasa, Zdzisława Liszewskiego czy małżeństwa E. J. Mazurczyków. Wśród ostatnich nabytków można wymienić obrazy: Stanisława Batowskiego-Kaczora, Konstantego Górskiego, Adama Setkowicza i Edwarda Mesjasza.

Spośród bogatej kolekcji sztandarów na szczególną uwagę zasługują te najstarsze: „Łódzkiego Koła Uczestników Powstania Styczniowego”, „Weteranów Walk Rewolucyjnych 1905-1918”, „ZWZ – PCK Obwodu Ruda Pabianicka” (obecnie dzielnica Łodzi), „Ligi Obrony Powietrznej i Przeciwgazowej” z 1936 r. i inne.

« powrót do góry